https://www.mijnvakbond.nl/Suzanne-Kruizinga


Suzanne Kruizinga












Suzanne Kruizinga

Suzanne Kruizinga, voorzitter CNV Zorg en Welzijn

Laatste Log

15-maart-2016

Ouderenzorg in Japan

Afgelopen week ben ik met een delegatie naar Japan geweest om de ouderenzorg te bezoeken en te kijken wat wij hiervan kunnen leren.

De delegatie bestond uit een divers gezelschap met onder meer specialisten ouderenzorg, mensen van het kwaliteitsinstituut, Centraal indicatieorganen zorg (CIZ) en bestuurders van zorginstellingen.

Bijzondere ontwikkeling
De bevolking van Japan bestaat voor 25% procent uit mensen ouder dan 65 jaar en er zijn 60.000 mensen boven de 100 jaar. Maar de bevolking heeft ook te maken met krimp, waardoor er tussen 5 -10 jaar ernstige tekorten zullen ontstaan op de arbeidsmarkt in de zorg en welzijn. Een situatie vergelijkbaar met Nederland over een jaar of 15-20. De regering van Japan heeft de afgelopen jaren een aantal wijzigingen in het financieringsstelsel doorgevoerd in de hoop de kosten en bereikbaarheid van de gezondheidszorg in de hand te kunnen houden, maar een oplossing voor het enorme tekort aan personeel hebben ze nog niet. Ze hebben nu plannen gemaakt om personeel uit andere landen naar Japan te halen. Er wordt dan vooral gekeken naar de Filipijnen, maar een van de problemen hierbij is de taal. Japan heeft geen makkelijke taal, om nog maar niet van de cultuur te spreken. Het is een bijzondere ontwikkeling voor Japan omdat het land bekend stond als gesloten. "Je komt er niet zomaar in." In de cultuur van Japan kijkt men ook heel anders aan tegen de werkweek. Een fulltime werkweek is 60-80 uur, alles daaronder is parttime. Verder heeft men alleen bij een fulltime baan recht op aanvullende regelingen zoals zorgverzekeringstoeslag en pensioen.

Organisatie van de zorg
Japan heeft een andere organisatie van de zorg dan hier in Nederland. Het land kent geen huisartsen. De ouderenzorg is nog minimaal ontwikkeld, eigenlijk alle langdurige zorg is nog niet goed ontwikkeld. De ziekenhuizen nemen een belangrijke plaats in. De gemiddelde ligduur in het ziekenhuis is rond de 30 dagen (in Nederland een dag of 5), juist omdat de andere systemen niet goed ontwikkeld zijn. Psychiatrische patiënten en ouderen die veel zorg nodig hebben verblijven in een ziekenhuis. Iedereen moet ongeveer 30% van de kosten voor het ziekenhuis zelf betalen en voor de ouderenzorg is dat 10%. Voor de mensen die het niet kunnen betalen is een systeem gemaakt waarbij op basis van inkomstengegevens een vrijbrief voor de zorg wordt gegeven. In verband met de toenemende kosten van het zorgsysteem is dit helaas niet meer houdbaar. Daardoor heeft Japan een fors aantal mensen die niet meer de eigen bijdrage voor zorg kunnen betalen en dus geen beroep kunnen doen op de zorg. Men verwacht dat de armoede in het land in de komende jaren fors gaat toenemen. Japan had een cultuur van zorgen voor elkaar in de familie maar dat systeem staat ook onder druk door de economische problemen en de lange werkweken.

De vakbonden in Japan zijn goed georganiseerd en hebben een belangrijke rol bij de inhoudelijke ontwikkelingen. Er is genoeg te doen zoals jullie zullen begrijpen. Belangrijkste thema's zijn natuurlijk de tekorten aan personeel en de torenhoge werkdruk die er is.

Werkbezoeken
Een belangrijk onderdeel van de reis was natuurlijk een aantal werkbezoeken aan oudereninstellingen. Bijzonder om te zien hoe hier het principe "vanuit de cliënt" echt centraal staat. Vrijwel alle mensen die wij gesproken hebben laten een enorme drive zien om bij alles wat er gedaan moet worden eerst uit te gaan van de eigenmachtig van de mensen zelf en dan te bepalen waar ondersteuning nodig is. Het overnemen van dingen gebeurt eigenlijk niet. Zo ook het voeren van mensen (spoon feeding) doen zijn als het echt niet anders kan. “Ontneem mensen niet de motivatie om te leven” is een vaak gehoorde opmerking. Wat mij erg geraakt heeft is de enorme respect waarmee alle cliënten/bewoners worden benaderd en behandeld in Japan. Ondanks dat de werkdruk erg hoog is en de werkdagen lang zijn, lijken de werknemers echt plezier in hun werk te hebben.

Een leven lang leren
Een ander interessante ontwikkeling in Japan is het feit dat er steeds vaker mensen in de ouderenzorg worden aangenomen zonder diploma's. Alleen voor het verpleegkundig personeel worden bepaalde toelatingseisen gevraagd, maar al het ondersteunende personeel heeft geen specifieke opleiding. De filosofie hierachter is dat men het belangrijk vindt om bij aanname te kijken naar het type mens, of dit past bij de ouderenzorg en of iemand in staat is om dit werk te doen. Er wordt gekeken naar motivatie en hoe iemand  tegen het werk aankijkt. Zodra mensen zijn aangenomen worden ze door de instellingen zelf geschoold voor het werk dat ze gaan doen. Tijd voor reflectie en continue kijken wat er anders en beter kan neemt een belangrijke plaats in bij het alledaagse werk. Dit is in feite de echte gedachte achter het lean werken.

ICT en robots
Eén van de belangrijke doelstellingen voor het bezoek aan Japan was om erachter te komen wat nu daadwerkelijk de invloed van ICT en robots is op de werknemer. Wat doet het met de inhoud van het werk? Zorgt het voor verdringing van arbeidsplaatsen? Een bijzondere conclusie die ik trek aan het eind van dit bezoek is dat we voorlopig niet bang hoeven te zijn voor de  invloed van ICT en robots in de zorg. Sterker nog, in Japan werd zichtbaar dat deze middelen steeds weer ingezet werden om de cliënt/bewoner of de medewerker te ondersteunen in plaats van te vervangen. Dit alles ook weer in de gedachte van “de mens centraal.” Vanuit deze filosofie werd er in de zorg ook bijna geen gebruik gemaakt van tilliften bijvoorbeeld. De gedachte hierachter was dat het contact met de patiënt verloren gaat en dat men dus liever met een aantal collega's samen tilt dan gebruik maakt van een apparaat. ICT en robotica worden ook niet gezien als de oplossing voor het tekort op de arbeidsmarkt maar men hoopt hierdoor wel in de toekomst efficiënter te kunnen werken.

Suzanne Kruizinga

 

U heeft geen toestemming om hier een reactie te plaatsen.

Gratis tips & sectornieuws

Elke maand een update van het laatste nieuws in jouw sector & tips om met plezier te werken.

'Josien Konings: 'Ik vind de vernieuwde ezines zo nuttig voor mijn werk!'

Deze site gebruikt cookies om ervoor te zorgen dat we u de best mogelijke ervaring geven.
Strict noodzakelijke cookies
Deze cookies zijn strikt noodzakelijk om over de site te navigeren, of om te voorzien in door u aangevraagde faciliteiten.
Functionaliteitscookies
Deze cookies verbeteren de functionaliteit van de website door het opslaan van uw voorkeuren.
Cookies van derden
Op diverse pagina's maken we gebruik van Twitter, YouTube, Facebook en andere sociale media. Bijvoorbeeld door een video van YouTube te tonen die u direct kunt afspelen. Of door tweets over een bepaald onderwerp te groeperen zodat u snel op de hoogte bent.
Meer weten...